Η ουσία δεν είναι να σε “βλέπουν”, αλλά να ορίζεις τα κριτήρια με τα οποία σε βλέπουν
Εισαγωγή
Συχνά στη δημόσια σφαίρα συγχέουμε την ορατότητα με τη σημασία. Με άλλα λόγια, πιστεύουμε πως αρκεί να «φαίνεσαι» για να είσαι παρών. Όμως η πολιτική, η επικοινωνία και οι ανθρώπινες σχέσεις δεν κρίνονται από το φως που πέφτει πάνω μας, αλλά από το πλαίσιο μέσα από το οποίο μας παρατηρούν. Η εικόνα ενός ανθρώπου που κάθεται μόνος απέναντι σε άδειες καρέκλες υπενθυμίζει ότι η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στο πλήθος, αλλά στο κριτήριο.
Ανάλυση
Η ορατότητα είναι εύκολη. Στην εποχή της υπερέκθεσης, όλοι μπορούν να «φαίνονται»: στα κοινωνικά δίκτυα, στα κανάλια, στις πλατείες της ψηφιακής δημοκρατίας. Το δύσκολο είναι να προσδιορίζεις εσύ τους όρους με τους οποίους η εικόνα σου αποκωδικοποιείται.
Δηλαδή, να επιλέγεις:
- τι εκπέμπεις,
- με ποια αισθητική,
- με ποιον σκοπό,
- και με ποια αξιακή συνέπεια.
Η ουσία, συνεπώς, δεν είναι η θέαση, αλλά η ερμηνεία της. Δεν είναι το βλέμμα, αλλά το φίλτρο. Γιατί κάθε δημόσια παρουσία —πολιτική, κοινωνική ή προσωπική— κρίνεται τελικά από το πλαίσιο νοήματος που την συνοδεύει. Όταν αυτό το πλαίσιο δεν το ορίζεις εσύ, το ορίζει το πλήθος. Και το πλήθος, συχνά, λειτουργεί εντός εισαγωγικών ως κριτής χωρίς κριτήριο.
Η πραγματική ηγεσία —όπως και η στρατηγική επικοινωνία— δεν επιδιώκει τη δημοσιότητα. Επιδιώκει τη διάκριση, τη συνέπεια, την αισθητική ευθύνη. Να μην «σε δουν πολλοί», αλλά να «σε καταλάβουν σωστά». Γιατί η αντίληψη του άλλου είναι η σκιά της δικής σου στάσης.
Παράδειγμα
Για παράδειγμα, ένας πολιτικός που απλώς επιδιώκει να «φάνεται» θα στραφεί στον λαϊκισμό, στη φασαρία, στην πρόσκαιρη εντύπωση. Ένας πολιτικός όμως που επιδιώκει να ορίζει τα κριτήρια με τα οποία τον βλέπουν, θα αναζητήσει το μέτρο, τη σοβαρότητα, την παιδεία, την αισθητική — αυτά που διαμορφώνουν πλαίσιο και όχι εικόνα.
Το ίδιο ισχύει για έναν οργανισμό, μια επιχείρηση ή έναν άνθρωπο που δρα δημόσια. Αν δεν επιλέξει ο ίδιος το «πώς» εκφράζεται, η δημόσια σφαίρα θα επιλέξει το «γιατί» τον παρερμηνεύει.
Συμπέρασμα
Συνεπώς, η ουσία δεν είναι η προβολή. Είναι η προοπτική. Δεν είναι η εμφάνιση, αλλά η ερμηνεία της. Δεν είναι το φως που πέφτει πάνω σου, αλλά η σκιά που αφήνει το αποτύπωμά σου στο κοινό.
Η πραγματική επαφή με την κοινωνία δεν κερδίζεται με θόρυβο, αλλά με νόημα. Η πραγματική επιρροή δεν κατακτάται με βλέμματα, αλλά με κριτήρια.
Γιατί, στο τέλος, ο τρόπος που σε βλέπουν οι άλλοι δεν είναι θέμα τύχης. Είναι θέμα στάσης. Είναι θέμα ευθύνης. Και είναι —πάνω απ’ όλα— θέμα μέτρου.